Lasy prywatne stanowią ok. 17 proc. lasów w Polsce. Ponad 70 proc. starostw powierza prowadzenie nadzoru nad gospodarką leśną w lasach prywatnych leśnikom z Lasów Państwowych.

Podstawa prawna funkcjonowania nadzoru na lasami prywatnymi w Polsce

Podstawą prawną funkcjonowania nadzoru na lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa w Polsce jest Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2026 poz.663)  

Tematykę lasów niepaństwowych obejmuje również:

• ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 3 lutego 1995 roku (Dz.U. 2017 poz. 1161)
• ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 (Dz.U. 2018 poz. 1936)
• ustawa o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 (Dz.U. 2020 poz. 55)
• kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 (Dz.U. 2019 poz. 1145)
• kodeks wykroczeń z 20 maja 1971 (Dz.U. 2019 poz. 821)
• ustawa o leśnym materiale rozmnożeniowym z 7 czerwca 2001 (Dz.U. 2019 poz. 1097)
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. 2006 nr 58 poz. 405)

Zgodnie z zapisem art. 5 Ustawy o lasach z dnia 28 września 1991 roku nadzór nad gospodarką leśną w lasach nie stanowiących własności Skarbu Państwa sprawuje Starosta. Starosta może w drodze porozumienia o charakterze cywilno-prawnym, powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw z zakresu nadzoru, w tym wydawanie decyzji administracyjnych w pierwszej instancji, nadleśniczym Lasów Państwowych na zasadzie zlecenia i pokrywania kosztów, bądź sprawować nadzór przez własne służby leśne. Porozumienie zawierane pomiędzy starostą a właściwym nadleśniczym publikowane jest w Dzienniku Urzędowym Województwa.

Nadzór polega na możliwości władczego ingerowania w działalność podmiotu nadzorowanego, wraz z pociąganiem do odpowiedzialności osób, nakazywania naprawienia uchybień, z zagrożeniem karami dyscyplinarnymi w razie niewykonania tychże nakazów. W przypadku lasów niepaństwowych nadzór ma charakter wyłącznie przedmiotowy, gdyż nie odnosi się bezpośrednio ani do właściciela, ani do samego obszaru leśnego, a jedynie do działań (zabiegów gospodarczych) podejmowanych na danym gruncie leśnym.

Informacja o zawartych porozumieniach

Nadleśnictwu Siedlce nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa powierzyły następujące jednostki samorządowe: Starostwo Siedlce (gminy: Domanice, Korczew, Kotuń, Mokobody, Mordy (miasto), Mordy, Paprotnia, Przesmyki, Siedlce, Skórzec, Suchożebry, Wiśniew, Wodynie, Zbuczyn), Starostwo Węgrów (gminy: Grębków i Wierzbno) oraz Miasto Siedlce.

Procedura wydania Świadectwa legalności pozyskania drewna pozyskanego w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa na terenie Nadleśnictwa Siedlce

Procedury dla lasów objętych uproszczonym planem urządzania lasu:

1. Właściciel weryfikuje czy las będący jego własnością jest opisany w Uproszczonym Planie Urządzania Lasu i składa osobiście do dyżurującego pracownika nadleśnictwa "Wniosek o cechowanie drewna oraz wydanie świadectwa legalności pozyskanego drewna". Osoba zainteresowana wypełnia zgłoszenie dla właściciela lub współwłaściciela ( w przypadku współwłasności do zgłoszenia należy dołączyć dodatkowo oświadczenie współwłaściciela o zgodzie na wycięcie drzew). Wzory dokumentów do pobrania znajdują się w załącznikach poniżej.
2. Pracownik sprawdza poprawność złożonego zgłoszenia i ustala z właścicielem termin wizyty na działce leśnej.
3. Podczas wizyty właściciel może uzyskać od leśniczego ustną informację wskazującą  prace niezbędne do wykonania na danej działce leśnej.
4. Po pozyskaniu drewna, właściciel zawiadamia pracownika Nadleśnictwa Siedlce, który następnie cechuje pozyskane drewno i wystawia właścicielowi lasu „Świadectwo legalności pozyskania drewna”.  

Procedury dla lasów objętych inwentaryzacją stanu lasu:

1. Po sporządzeniu i zatwierdzeniu inwentaryzacji stanu lasu, Nadleśnictwo Siedlce wszczyna z urzędu postępowanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej określającej zadania dla danej działki leśnej.
2. Po otrzymaniu decyzji właściciel  składa osobiście do dyżurującego pracownika nadleśnictwa "Wniosek o cechowanie drewna oraz wydanie świadectwa legalności pozyskanego drewna". Osoba zainteresowana wypełnia wniosek dla właściciela lub współwłaściciela (w przypadku współwłasności do zgłoszenia należy dołączyć dodatkowo oświadczenie współwłaściciela o zgodzie na wycięcie drzew). Wzory dokumentów do pobrania znajdują się w załącznikach poniżej.
3. Pracownik sprawdza poprawność złożonego zgłoszenia i ustala z właścicielem termin wizyty na działce leśnej. Przed przystąpieniem do wykonania zadań określonych w decyzji, właściciel powinien skontaktować się z pracownikiem nadleśnictwa, aby uzyskać instruktaż dotyczący wykonywanych prac.
4. Po pozyskaniu drewna, właściciel zawiadamia pracownika nadleśnictwa o dokonanym wyrębie. Pracownik cechuje pozyskane drewno i wystawia właścicielowi lasu „Świadectwo legalności pozyskania drewna".

Obowiązki właściciela lasu wynikające z Ustawy o lasach Art.9 i 13

Właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:

• zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk;
• ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu;
• pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej;
• przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3;
• racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez:
  • pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu,
  • pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego

Obowiązki Lasów Państwowych wynikające z Ustawy o lasach

Zgodnie z przepisami Ustawy o lasach Lasy Państwowe zobowiązane są służyć radą i pomocą prywatnym właścicielom lasów w prowadzeniu gospodarki leśnej. Leśnicy w ramach tych działań:

• doradzają prywatnym właścicielom, jak prowadzić gospodarkę leśną;
• udostępniają odpłatnie sadzonki drzew i krzewów leśnych;
• w przypadku zagrożenia trwałości stanu lasu - wykonują na koszt nadleśnictw zabiegi zwalczające i ochronne w lasach prywatnych.

Dyżury pracowników Nadleśnictwa Siedlce pełniących nadzór nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa

W sprawach doradztwa leśnego oraz cechowania drewna pracownicy Nadleśnictwa Siedlce dyżurują w urzędach gmin, wg poniższego harmonogramu:

Informacja, do kogo właściciel lasu powinien się zwrócić, by uzyskać opis taksacyjny na potrzeby wyłączenia gruntów z produkcji leśnej.

Opis taksacyjny może być składową planu urządzenia lasu - dla gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa w przypadku oddania ich w użytkowanie wieczyste osób fizycznych oraz uproszczonych planów urządzenia lasu, inwentaryzacji stanu lasu - dla gruntów niepaństwowych.

Właściciel lasu powinien zwrócić się do miejscowego Starostwa Powiatowego do Wydziału Rolnictwa Leśnictwa i Ochrony Środowiska o wydanie opisu taksacyjnego na potrzeby wyłączenia gruntów z produkcji leśnej.

Postępowanie dotyczące wyłączenia gruntów z produkcji leśnej prowadzi Dyrektor RDLP w Warszawie

Więcej informacji na stronie:

https://www.warszawa.lasy.gov.pl/wylaczanie-gruntow-akty-prawne#.XyEeMucwiUl